Docentschap Nederlands

Dankzij Ingrid Degraeve is cultureel Nederland en Vlaanderen in Georgië op de kaart gezet.

Tegen het einde van de jaren negentig nam Ingrid Degraeve het initiatief tot de oprichting van een afdeling Nederlandse taal aan de Chavchavadze State University (later omgedoopt tot Ilia State University) in Tbilisi. Met steun van de Nederlandse Taalunie kon het Docentschap Nederlands Tbilisi een eigen ruimte op de universiteit betrekken. De lessen begonnen in september 1999. Vierenveertig Georgische studenten schreven zich in.

In de zomer van 2002 studeerde de eerste lichting Georgische neerlandici af. Twee studenten konden dankzij een beurs een zomercursus voor gevorderden volgen aan de Universiteit van Utrecht en een jaar studeren aan de Universiteit van Leiden en de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Hierboven: Poster van het festival Transfer 2004 - Dagen van de Nederlands/Vlaams/Georgische cultuur

In dat jaar werd in mei ook voor het eerst een festival gehouden: Olla Vogala: dagen van de Nederlands/Vlaams/Georgische cultuur. Onderdeel van het festival waren de tentoonstelling Op een keer met een keuze uit de films van cineast Johan van der Keuken en de aankondiging van een Nederlandse vertaling van het boek Vano en Niko van de Georgische schrijver Erlom Achvlediani.

Het vertaalde boek is in het najaar van 2003 verschenen bij uitgeverij Voetnoot, Amsterdam/Antwerpen.

Op het festival was ook de schrijver Arnon Grunberg aanwezig voor gastcolleges aan de laatstejaarsstudenten. Grunberg las fragmenten voor uit zijn romans Figuranten en Fantoompijn.

In mei 2003, op het tweede festival van Olla Vogala, was Joke van Leeuwen te gast, schrijfster van het kinderboek Iep!

Iep! is vertaald in het Georgisch en ligt nu te koop in de boekwinkels van Tbilisi. Het was het startschot voor hopelijk een lange reeks vertalingen van Nederlandse literatuur.

Intussen is ook de dichtbundel Annunciaties van Stefan Hertmans in Georgische vertaling verschenen. De bundel is vertaald door Davit Gholidjasjvili met medewerking van de dichter Zaza Tvaradze.

Gholijasjvili, afgestudeerd in 2002, vervolgde zijn studie nog een jaar op de afdeling Literair Vertalen van de Universiteit van Utrecht en werkt aan de vertaling van Figuranten van Arnon Grunberg, de eerste Georgische vertaling van een Nederlandse roman. Gholijashvili heeft zich ontpopt tot hofvertaler van het Docentschap Nederlands Tbilisi!

Gerrit Komrij, zijn partner Charles Hofman, en Jos Stelling in Gori

In 2004 vierde het Docentschap Nederlands Tbilisi zijn vijfde verjaardag. In oktober was er de derde editie van Olla Vogala, dat inmiddels een nieuwe naam heeft gekregen. Het festival heet voortaan Transfer, een makkelijker en internationaal toegankelijker naam. Gasten waren de dichter Gerrit Komrij, de cineast Jos Stelling, de regisseur Michael Kobakhidze en Paul Willemsen, artistiek directeur van het Kunstencentrum Argos in Brussel. Op de literaire avond van het festival werden twee nieuwe uitgaven gepresenteerd: een Georgische vertaling van vijftig gedichten van Komrij en de eerste anthologie van de Georgische hedendaagse poëzie.

Klik hier voor een verslag van Transfer.

Lees ook Georgische gedichten zijn voor Komrij niet te begrijpen, door Marnix de Bruyne, de Volkskrant,13 oktober 2004: www.volkskrant.nl

Het Docentschap Nederlands Tbilisi heeft drie nieuwsbrieven gepubliceerd, in 2003, 2004 en 2006. Om te lezen klik op Nieuwsbrief 1, Nieuwsbrief 2, Nieuwsbrief 3.

Van 4 - 10 oktober 2010 vierde het Docentschap Nederlands aan de Ilia State University in Tbilisi en de in Tbilisi gevestigde uitgeverij Link het tienjarig bestaan. Een flink aantal Georgische studenten is in die tien jaar afgestudeerd. Sommigen zijn al zover gevorderd dat ze zelf Nederlands doceren, aan de Nederlandse ambassade werken of Nederlandstalige literatuur vertalen. Elk jaar weer nemen Georgische studenten en docenten deel aan de zomercursussen Nederlandse taal en cultuur, georganiseerd door de Nederlandse Taalunie en het Taaluniecentrum Nederlands als Vreemde Taal (NVT) in Nederland en Vlaanderen.

Het tienjarig jubileum is gevierd in aanwezigheid van Ramsey Nasr, schrijver, acteur en Dichter des Vaderlands en Hellmuth Van Berlo, directeur van het Taaluniecentrum NTV. Het feestelijke programma bestond uit ontmoetingen met studenten Nederlands, een literaire avond in het Royal District Theatre, boekpresentaties en werkvergaderingen met het rectoraat van de Ilia State University.

In de herfst van 2008 kreeg Ingrid Degraeve in Georgië een prijs toegekend als bezieler van de Georgische cultuur.

Sinds 2008 werkt zij als projectleider Nederlands als vreemde taal bij de Taalunie in Brussel.

In no. 1 van het tijdschrift Neerlandia/Nederlands van nu van maart 2014 schreef Ingrid Degraeve het artikel Nederlands doceren, vertalen en uitgeven in Georgië. Klik hier om het te lezen.

Nino Pkhakadze, docente Nederlands aan de Ilia State University, schreef in het artikel Nederlands leren in Georgië in de rubriek 'Nederlandse les wereldwijd' van het Taaluniecentrum over haar ervaringen en het Docentschap Nederlands: "Ik doceer nu al vier jaar Nederlands. Nederlands was ook een bijvak voor mij. Ik heb Nederlands niet zelf gekozen. Het was toeval. Het beste toeval in mijn leven, kan ik wel zeggen. Deze taal heeft mijn leven interessanter en mooier gemaakt".

(LES, Tijdschrift voor Nt2 en taal in het onderwijs, jaargang 30, nr 176, april 2012). Nt2 betekent Nederlands als tweede taal.

Ingrid Degraeve in september 1999, aan de vooravond van haar eerste college Nederlandse taal aan de Chavchavadze State University in Tbilisi.

Rechts de boekenkast met Nederlandstalige boeken in 1999, het begin van een bibliotheek. Er zijn woordenboeken, romans, dichtbundels, cd's en video's. De uitbreiding van de bibliotheek is een van de belangrijke doeleinden van het Docentschap.

Door Ingrid Degraeve geredigeerde/vertaalde en/of uitgegeven boeken

Links: Geruisloos geraas, bloemlezing van Georgische hedendaagse poëzie. Vertaald en ingeleid door Ingrid Degraeve. Uitgave van het Poëzië-centrum in Gent, 2010.

Midden: Life in the museum, interviews met 14 Georgische museum-medewerkers door Tamuna Babuadze, met foto's van Irina Abjandadze. (Uitgeverij Link Tbilisi, (2010).

Rechts: Boekomslag van een door Ingrid Degraeve gemaakte keuze uit het werk van Ramsey Nasr in het Georgisch, Vertaling: Davit Gholijashvili. (Uitgeverij Link, 2010).

Links: Omslag van de vertaling in het Georgisch van gedichten van Gerrit Komrij: Uitgekozen gedichten. (Uitgeverij Link, Tbilisi, 2004, 49 p.)

Rechts: Omslag van het boek: 1990 - 2004 Anthologie van hedendaagse Georgische poëzie, in het Georgisch, door Malkhaz Kharbedia (Uitgeverij Link, 2004, Tbilisi, 367 p.)

Links: Boekomslag van Vano en Niko van Erlom Achvlediani, het eerste literaire werk dat vertaald is (door Ingrid Degraeve) uit het Georgisch in het Nederlands. Verschenen bij uitgeverij Voetnoot, Amsterdam/ Antwerpen in het najaar van 2003.

Midden: Omslag van het kinderboek Iep! van Joke van Leeuwen, de eerste vertaling van een literair werk uit het Nederlands in het Georgisch. (Uitgeverij Link, Tbilisi, 2003).

Rechts: Omslag van de in het Georgisch vertaalde dichtbundel Annunciaties van Stefan Hertmans (Uitgeverij Link, Tbilisi, 2003).

Op 6 november 2006 werd een tweede boek van Erlom Alchvlediani in Nederlandse vertaling gelanceerd: De man die zijn hoofd verloor.

Op de feestelijke presentatiemiddag las Achvlediani een verhaal uit zijn boek voor in het Georgisch. Naast hem gezeten gaf Ingrid Degraeve een vertaling in het Nederlands. Het boek is verschenen bij uitgeverij Voetnoot, Amsterdam/Antwerpen.

In juni 2007 reisde Ingrid Degraeve in gezelschap van drie Georgische dichters, Maia Sarisjvili, Rati Amaghlobeli en

Sjota Iatasjvili, vanuit Tbilisi naar Rotterdam voor een optreden op het Poetry International festival. Daar kreeg zij de uitnodiging om met twee van hen, Maia Sarisjvili en Sjota Iatasjvili, in september een vertaalseminarie bij te wonen in Portugal.

Ingrid schreef een verhaal over haar ervaringen van deze twee poëtische weken in de zomer van 2007.

Klik hier om haar verhaal in PDF te lezen. Titel: Een zomerverhaal over vertalen van Georgische poëzie.

Website van het Centre of Dutch Language and Culture, Ilia State University, Tbilisi met informatie en namen docenten en medewerkers: https://iliauni.edu.ge/en/iliauni/AcademicDepartments/mecnierebata-da-xelovnebis-fakulteti-269/centrebi-588/niderlandistikis-centri-591

Joke van Leeuwen schreef op de site Leesfeest.nl (oktober 2003) over haar bezoek aan het Olla Vogala festival in Tbilisi.